Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie – Europejskie Ramy Odniesienia

Tło i cele:
W związku z postępującą globalizacją stoimy przed coraz to nowymi wyzwaniami, dlatego też każdy obywatel będzie potrzebował szerokiego wachlarza kompetencji kluczowych, by łatwo przystosować się do szybko zmieniającego się świata, w którym zachodzą rozliczne wzajemne powiązania.
Edukacja w swym podwójnym – społecznym i ekonomicznym – wymiarze ma do odegrania zasadnicza rolę polegającą na zapewnieniu nabycia przez obywateli Europy kompetencji kluczowych koniecznych, aby umożliwić im elastyczne dostosowania się do takich zmian.
Kompetencje kluczowe są definiowane jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw odpowiednich do sytuacji. Kompetencje potrzebują do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem, integracji społecznej i zatrudnienia.
W ramach odniesienia ustanowiono osiem kompetencji kluczowych:
1. Porozumiewanie się w języku ojczystym;
2. Porozumiewanie się w językach obcych;
3. Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo – techniczne;
4. Kompetencje informatyczne;
5. Umiejętność uczenia się;
6. Kompetencje społeczne i obywatelskie;
7. Inicjatywność i przedsiębiorczość; oraz
8. Świadomość i ekspresja kulturalna.
Kompetencje kluczowe uważane są za jednakowo ważne, ponieważ każda z nich może przyczynić się do udanego życia w społeczeństwie wiedzy. Zakresy wielu spośród tych kompetencji częściowo się pokrywają i są powiązane, aspekty niezbędne w jednej dziedzinie wspierają kompetencje w innej.
30.12.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 394/13

Komunikacja w języku ojczystym
Definicja
Komunikowanie się w języku ojczystym to umiejętność wyrażania i interpretowania pojęć, myśli, uczuć, faktów i opinii zarówno w formie ustnej jak i pisemnej (słuchanie, mówienie, czytanie, pisanie) oraz wchodzenia w interakcję językową w sposób odpowiedni i kreatywny w wielu różnych kontekstach społecznych i kulturowych.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność rozumienia i interpretowania pojęć, uczuć, faktów, opinii w formie ustnej.
• Umiejętność rozumienia i interpretowania pojęć, uczuć, faktów, opinii w formie pisemnej.
• Umiejętność wyrażania pojęć, uczuć, faktów i opinii w formie ustnej.
• Umiejętność wyrażania pojęć, uczuć, faktów i opinii w formie pisemnej.
• Umiejętność interpretowania świata i nawiązywania kontaktu z innymi ludźmi.
• Umiejętność wchodzenia w interakcję w sposób odpowiedni i kreatywny w każdej sytuacji.

Komunikacja w języku obcym
Definicja
Komunikacja w językach obcych to więcej niż tylko podstawowe umiejętności komunikacyjne. Oznacza ona również zastosowanie umiejętności mediacyjnych, rozumienie języka a także rozumienie innych kultur. Stopień opanowania zależy od kilku czynników, wśród których znajdują się takie, które wykraczają poza umiejętność słuchania, mówienia, czytania i pisania.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność rozumienia i interpretowania pojęć, uczuć, faktów, opinii w formie ustnej.
• Umiejętność rozumienia i interpretowania pojęć, uczuć, faktów, opinii w formie pisemnej.
• Umiejętność wyrażania pojęć, uczuć, faktów i opinii w formie ustnej.
• Umiejętność wyrażania pojęć, uczuć, faktów i opinii w formie pisemnej.
• Umiejętność interpretowania świata i nawiązywania kontaktu z innymi ludźmi.
• Umiejętność wchodzenia w interakcję w sposób odpowiedni i kreatywny w każdej sytuacji.
• Znajomość słownictwa, gramatyki i języka.
• Zrozumienie różnorodności kulturowej.
• Umiejętność zastosowania języka technicznego odpowiedniego dla danego

Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo – techniczne
Definicja
Kompetencje matematyczne to umiejętność stosowania myślenia matematycznego podczas rozwiązywania szeregu problemów życia codziennego, z naciskiem na proces, działanie i wiedzę. Podstawowe kompetencje nauk ścisłych i technologii odnoszą się do opanowania, użycia, zastosowania wiedzy i metodologii opisujących świat naturalny.
Zaliczamy do nich rozumienie zmian spowodowanych przez działalność człowieka i odpowiedzialność każdej jednostki jako obywatela.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność konstruktywnego myślenia w celu rozwiązywania problemów w każdej sytuacji.
• Rozumienie terminów i pojęć matematycznych oraz wiedza jak je stosować
• Znajomość podstawowych zasad rządzących światem naturalnym, pojęć naukowych, metod i procesów technologicznych.
• Umiejętność liczenia (wykonywania podstawowych obliczeń).

Kompetencje informatyczne
Definicja
Kompetencje informatyczne to pewne i krytyczne zastosowanie technologii oraz umiejętności związanych z Informatyką i Technologią Informacyjno-Komunikacyjną (TIK).
Zestaw umiejętności
• Krytyczne stosowanie technologii informacyjnej w pracy.
• Podstawowe umiejętności w zakresie TIK.
• Rozumienie roli, szans i ryzyka związanego z TIK w życiu codziennym.
• Umiejętność stosowania i obsługi narzędzi i maszyn technologicznych.

Umiejętność uczenia się
Definicja
„Umiejętność uczenia się” to zdolność konsekwentnego i wytrwałego uczenia się, organizowania własnego procesu uczenia się, zarówno indywidualnie, jak i w grupach, zgodnie z własnymi potrzebami, świadomością metod i okazji do nauki.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność dążenia do zdobywania wiedzy w różnych formach i wytrwania w tym procesie.
• Identyfikacja dostępnych okazji do nauki.
• Umiejętność zdobywania i asymilowania nowej wiedzy, umiejętności i kwalifikacji wymaganych w danym zawodzie.

Kompetencje społeczne i obywatelskie
Definicja
Są to kompetencje osobowe, interpersonalne i międzykulturowe oraz pełny zakres zachowań, które przygotowują osoby do skutecznego i konstruktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. Kompetencje te wiążą się z dobrym samopoczuciem społecznym i osobistym a także ze zrozumieniem kodeksu zachowań w środowiskach charakteryzujących się różnorodnością.
Kompetencje obywatelskie przygotowują osoby do pełnego uczestnictwa w życiu obywatelskim w oparciu o znajomość pojęć i struktur społecznych i politycznych (demokracja, sprawiedliwość, równość, postawa obywatelska, prawa obywatelskie) oraz poczuwanie się do aktywnego i demokratycznego uczestnictwa.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność skutecznej interakcji z innymi ludźmi.
• Umiejętność przystosowania się do zmiennych warunków, bycia elastycznym i pracy pod presją.
• Umiejętność efektywnej pracy i współpracy z innymi osobami.

Inicjatywność i przedsiębiorczość
Definicja
Inicjatywność i przedsiębiorczość oznaczają zdolność osoby do wcielania pomysłów w życie. Obejmują one kreatywność, innowacyjność i podejmowanie ryzyka, a także zdolność do planowania przedsięwzięć i prowadzenia ich w taki sposób, aby osiągnąć zamierzone cele.
Stanowią one wsparcie dla indywidualnych osób, pomagając im uzyskać świadomość kontekstu ich pracy i zdolność wykorzystywania szans. Są podstawą bardziej konkretnych umiejętności i wiedzy potrzebnych tym, którzy podejmują przedsięwzięcia o charakterze społecznym lub handlowym. Powinny one obejmować świadomość wartości etycznych i promować dobre zarządzanie.
Zestaw umiejętności
• Umiejętność wcielania pomysłów w życie.
• Kreatywność/innowacja.
• Umiejętność planowania i zarządzania zadaniami.
• Niezależność.
• Motywacja.
• Determinacja.

Świadomość i ekspresja kulturalna
Definicja
Docenianie znaczenia twórczego wyrażania idei, doświadczeń i uczuć za pośrednictwem szeregu środków wyrazu (muzyki, sztuk teatralnych, literatury, sztuk wizualnych, itd.).
Zestaw umiejętności
• Świadomość lokalnego, narodowego i europejskiego dziedzictwa kulturowego i jego miejsca w świecie.
• Podstawowa wiedza o współczesnej kulturze.
• Rozumienie różnorodności kulturowej.