Wartości w wyborze zawodu
„ Jeśli całe swoje życie zawodowe robiłeś jedno, to znaczy że nigdy nie dowiedziałeś się kim byłeś”
Peter Drucker
Kiedy młody człowiek staje przed wyborem ścieżki zawodowej, często jest zagubiony. Nie zna zawodów, nie ma wiedzy o rynku pracy i co najważniejsze – nie zna siebie. Maturzysta staje przed dylematem: co dalej? Kim chcę zostać? Co mam robić?
Skutki nietrafionego wyboru bywają bolesne: przedwczesne wypalenie zawodowe, niska jakość naszej pracy, ogólna frustracja, brak satysfakcji, duże napięcie emocjonalne, utrudnione relacje interpersonalne. Wiek XXI kreuje wizerunek osoby odnoszącej sukcesy zawodowe. Oczekuje się wielkich karier, wielkich pieniędzy, wielkich wyzwań. Jak się w tym odnaleźć? Jak sobie pozwolić na własną, niezależną drogę? Świadomy wybór oznacza często postępowanie wbrew najbliższemu otoczeniu – wizji rodziców, presji środowiskowej. Ale przede wszystkim oznacza wielką odwagę w nazwaniu tego, kim jestem, czego na pewno nie chcę robić.
Wybór właściwej ścieżki kariery zależy od dwóch rodzajów czynników – wewnętrznych i zewnętrznych.
Do czynników wewnętrznych należą: temperament, osobowość, zainteresowania, stan zdrowia, możliwości intelektualne, zasoby wewnętrzne, system wartości. Żaden z powyższych czynników nie jest ani mniej ani bardziej ważny. One wzajemnie się przeplatają i często wynikają jeden z drugiego. Wartości są swoistym kierunkowskazem, który podpowiada jak żyć, w którą stronę iść. Odpowiadają nam one na pytanie – czy ja tego chcę, czy to jest dla mnie ważne, czy to jest zgodne ze mną, czy to nie przekracza moich granic. A w miejscu „TO” można wpisać jakiekolwiek zajęcie, pomysł dotyczące zarówno merytorycznej części pracy jak i formalnej.
• Czy to będzie w zgodzie ze mną, jeśli będę musiała pracować w elastycznym wymiarze godzin?
• Czy będzie w zgodzie ze mną praca w tym obszarze ( np. sprzedaż kosmetyków, alkoholu, papierosów, ubrań … )?
• Jeśli tak, czy istnieją dla mnie jakieś ograniczenia w tym wymiarze? Np. chętnie mogę pracować w branży tekstylnej, ale ważne dla mnie jest to, żeby odzież była szyta w kontrolowanych fabrykach, nie zatrudniająca dzieci, itd.
Drugim ważnym elementem wartości jest to, że są one zmienne wraz z naszym rozwojem. Człowiek jest z natury istotą zmienną i podlegającą rozwojowi. To co ważne dla dwudziestolatka, może kompletnie zmieniać się wraz z jego rozwojem osobowo – zawodowym. Z upływem czasu stajemy się coraz bardziej uważni na siebie i soje potrzeby. Nasz system wartości może się precyzować i zmieniać. Ważne jest to, że nie ma uniwersalnych norm dobre / złe. Nie ma dobrych i złych wartości. Każda wartość jest właściwa klientowi i każda stanowi kawałek ważnej dla niego przestrzeni. Niektórzy mogą nie chcieć pracować w farmacji, uważając postępowanie koncernów za nieetyczne, inni będą chcieli się angażować w badania i we wsparcie medycyny wierząc, że to ratuje innym życie.
Wartości w naszym życiu wpływają nie tylko na to kim jesteśmy, co robimy, ale także na to gdzie i z kim pracujemy.
System wartości to także tradycje rodzinne, typy karier które w rodzinie występują (etatowy – prywatny bądź w jednostkach administracji publicznej, własna przedsiębiorczość, tradycje rodzinne – prawnicy bądź lekarze itd.).
Świadome poszukiwanie siebie, zadawanie sobie pytania co lubię, co jest dla mnie ważne, co jest moim „JA”. Odkrywanie tego i poszukiwanie pracy która spełni nasze wewnętrzne oczekiwania, daje gwarancję satysfakcji w życiu oraz poczucie wewnętrznej zgody i harmonii. Tylko wtedy kariera zawodowa ma sens i nadaje kierunek życiu. Dlatego ważne jest poszukiwanie odpowiedzi na to co jest w naszym życiu ważne a odpowiedź będą stanowiły wartości własne.
Źródło:
I. Centka, Znaczenie wartości w wyborze zawodu, „Doradca Kariery”, 2018, nr 2, s. 17-18.